INFORMACJE OGÓLNE
Obserwatorium Astrogeodynamiczne w Borowcu jest częścią Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk. Leży w odległości 20 km na południowy wschód od Poznania i 4 km na północny zachód od miejscowości Kórnik.
Obserwatorium prowadzi lokalne i globalne badania geodynamiczne. W tym celu wykonuje regularne pomiary przy użyciu techniki laserowej (Satellite Laser Ranging - SLR) i Globalnego Systemu Lokalizacyjnego (Global Positioning System - GPS). Wykorzystanie dwóch powyższych technik do określenia parametrów rotacji Ziemi i wyznaczania pozycji stacji zapewnia wysoką dokładność otrzymywanych danych i umożliwia przetwarzanie ich w obrębie Międzynarodowego Ziemskiego Układu Odniesienia (International Terrestrial Reference Frame - ITRF) oraz pozwala na kontynuację projektów zapoczątkowanych prawie 50 lat temu.
Obecnie w obserwatorium działają trzy grupy badawcze:
Grupa GPS wykonuje ciągłe obserwacje satelitów GPS w sieci IGNSS Service i EUREF oraz bierze udział w innych projektach geodynamicznych: POLREF, CERGOP, SAGET, Baltic Sea Level. Rezultaty przetwarzane są programem Bernese 5.0.
Grupa laserowa zaangażowana jest w obserwacje laserowe kilkunastu satelitów, które prowadzone są w ramach międzynarodowych projektów organizacji zrzeszających stacje laserowe (ILRS oraz EUROLAS).
Grupa Służby Czasu, we współpracy z Bureau International des Poids et Mesures (BIPM), zaangażowana jest w tworzenie międzynarodowej skali czasu atomowego TAI i UTC. Głównym zadaniem zespołu jest utrzymanie wysokiej dokładności pomiaru czasu, co wpływa także na dokładność pomiarów GPS i SLR. Aktualny błąd pomiaru czasu wynosi mniej niż 2 ns.
Na wyposażenie obserwatorium składają się następujące urządzenia badawcze:
- stacjonarny odbiornik GPS Turbo Rogue SNR-8000: działa nieprzerwanie od roku 1994 w ramach sieci IGNSS Service i geodezyjnej sieci European Reference Frame (EUREF) - stacja BOR1;
- satelitarny dalmierz laserowy: jedyne urządzenie w kraju i jedno z około czterdziestu na świecie, pracuje nieprzerwanie od roku 1988 działając w ramach International Laser Ranging Service (ILRS) i EUROLAS jako stacja nr 7811;
- wzorzec cezowy HP-5071A: działa nieprzerwanie od 2001 roku, współtworzy międzynarodową i krajową skalę czasu atomowego - zegar AOS;
- systemy porównań skal czasu TTS-2 i TTS-3: odbiorniki opracowane i skonstruowane w Borowcu, służą do porównań skal czasu w kraju i w wielu ośrodkach zagranicznych;
- Legacy EGGD Javad Navigation Systems: 40 kanałowy, dwuczęstotliwościowy odbiornik do odbioru sygnałów satelitów GPS, GLONASS i EGNOS, od 2001 r. tworzone jest na nim zintegrowane oprogramowanie do transferu czasu.
Borowiec jest jedynym obserwatorium geodynamicznym w kraju stosującym dwie techniki pomiarowe; laserową i GPS wsparte wysokiej jakości częstotliwością wzorcową i czasem dla wyznaczenia pozycji w skali globalnej na poziomie dokładności kilku milimetrów. Stosowanie dwóch technik kosmicznych na wysokim poziomie jakościowym i wieloletnich ciągów pomiarowych zapewnia Obserwatorium w Borowcu wysoką pozycję wśród stacji GPS i stacji laserowych działających w ramach IGS i ILRS, od marca 1998 stacja BOR1 jest jedną z kilkunastu stacji referencyjnych w sieci EUREF, a od początku roku 2002 również jedyną polską stacją należącą do tzw. "globalnej sieci IGS". Opracowania wyników pomiarów wykonanych w Obserwatorium w Borowcu przeprowadzane w różnych ośrodkach naukowych na świecie, w kraju, a także w Borowcu, umożliwiają udział w wyznaczaniu ruchu obrotowego Ziemi, badaniu ruchu płyt tektonicznych, wyznaczaniu pola grawitacyjnego Ziemi, wykorzystaniu pomiarów altimetrycznych, badaniu pływów skorupy ziemskiej i oceanów, wyznaczaniu poziomu mórz i oceanów, badaniu górnych warstw atmosfery, udoskonalaniu teorii ruchu satelitów, pracach związanych z geodezją globalną, tworzeniu czasu atomowego i współuczestniczeniu w opracowywaniu nowych metod dowiązania zegarów. Prowadzone w Borowcu ciągłe pomiary laserowe, GPS, GLONASS i porównań skal czasu są podstawą dla wielu prac badawczych w dziedzinie geodynamiki i geodezji satelitarnej prowadzonych w kraju. Przyczyniają się także do rozwoju tych badań poprzez wprowadzanie nowych rozwiązań technicznych w systemie laserowym i budowę nowych urządzeń badawczych jak system porównań skal czasu TTS-2 i TTS-3 stosowany już w wielu ośrodkach na świecie. Obserwatorium w Borowcu zorganizowało i opracowało metodę tworzenia Polskiej Skali Czasu Atomowego. Prowadzenie ciągłych obserwacji laserowych, GPS i GLONASS umożliwia także rozwijanie prowadzonych badań związanych z wykorzystaniem wyników tych obserwacji w kraju poprzez wprowadzanie nowych rozwiązań orbitalnych, badanie zmian pozycji stacji w Borowcu i porównywanie wyników uzyskanych z obu technik pomiarowych laserowej i GPS+GLONASS, a w przyszłości zastosowanie techniki laserowej do transferu czasu z dokładnością pikosekundową.
